محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
86
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
ارغون - [ به راى مهمله و غين معجمه به وزن مجنون ] بمعنى اسب تند باشد . مثالش حكيم اسدى گويد : شعر هزار اسب ديگر بزرين ستام * زارغون و از تازى تيز گام و در فرهنگ بمعنى ارغوان نيز آورده و مؤيد اين معنى و معنى اول شاعر « 1 » گويد : بيت ترا چه نالهء كوس و چه نالهء ارغون * بروز جنگ چو باشى نشسته بر ارغون و نيز نام يكى از ملوك چنگيزيه كه پسر ابقاى « 2 » ابن هلاكوخان باشد . انيران - [ بنون و راى مهمله به وزن فقيران ] روز سىام از ماه باشد . مثال شرف الدين « 3 » شيرازى « 21 » مؤلف تاريخ و صاف فرمايد : شعر سال بر « 4 » ششصد و ده از كه هجرت كاين « 5 » شعر * گفته شد روز انيران زمه فروردين ارمكان - [ بكسر همزه ] « 6 » در فرهنگ بمعنى مربى و تربيت كننده باشد و به اين دو بيت تحفة - العراقين خاقانى متمسك شده كه در خطاب بآفتاب گويد : شعر گر تو بوى ارمكان مكه * زرين كنى آستان مكه كعبه ز تو سد جاودان يافت * مكه ببقات « 7 » ارمكان يافت و اين مخصوص آن نسخه باشد و جاى ديگر به نظر نرسيده . آسمان - معروف - و روز بيست و هفتم از ماه نيز بود « 8 » . مثالش بهر دو معنى مسعود سعد سلمان گويد : شعر آسمان روز اى چو ماه آسمان * باده نوش و دار دل را شادمان « 9 » انوييدن - [ بفتح همزه و ضم نون و كسر ياى حطى اول و سكون دوم ] بمعنى ناله و زارى كردن باشد . اوژوليدن - [ بزاى فارسى « 10 » به وزن و معنى افژوليدن مرقوم به دو معنى اول « 22 » . ارزنين - يعنى نانى كه از ارزن پخته باشند . مثالش ناصر خسرو گويد : شعر بر آشفتهاند از تو تركان چگويم * ميان سگان در يكى ارزنينى ارمانيدن - [ به وزن رنجانيدن ] يعنى حسرت بردن . اوژنديدن - [ بفتح همزه و زاى فارسى و دال مهملهء دوم و كسر اول و سكون نون ] بمعنى افكندن باشد . استخوان - معروف . از نبات و حيوان را گويند اما استه مخصوص نباتست . مثال مناسب نبات شيخ سعدى گويد : شعر چو خرما بشيرينى اندوده پوست * چو بازش كنى استخوانى دروست مثال مناسب حيوان را شاعر گويد : شعر هميشه خصم تو در سايهء هماى بود * ز بسكه بر سرش از بهر استخوان گردد
--> ( 1 ) « س » : شاعرى . ( 2 ) « ب » : ابقاى خان . ( 3 ) « ب » : شرف . ( 4 ) « ب » : بد . ( 5 ) « ن » « س » : اين . ( متن از « ب » است ) . ( 6 ) « س » : و در . ( 7 ) « ب » : ميقات . ( 8 ) دو كلمهء « نيز بود » از « ن » است . ( 9 ) « س » : سادمان . ( 10 ) دو كلمهء « بزاى فارسى » از « ب » است . ( 21 ) لقب مؤلف تاريخ و صاف ، شهاب الدين است نه شرف الدين . و كلمهء ششصد در شعر نيز هفتصد آمده بود . قياسا تصحيح شد . ( 22 ) يعنى به دو معنى ، برانگيختن بجنگ و كار و غير هما - و تقاضا كردن .